Risale fi tefsiri’l Fatiha – Muhammed Nuru’l Arabî

Risale fi tefsiri’l Fatiha – Malûm ola ki Besmele-i Şerif’te üç isim vardır. Biri ismi celâl ki Allah, ismi zat. İkincisi ismi kemaldir ki er-Rahman, ismi sıfat. Üçüncüsü ismi cemaldir ki erRahim, ismi ef’al’dir.

Bundan malûm oldu ki Besmele; ismi zat ve sıfat ve ef’al’dir. Yani tecelli-i ilahi, zatı, sıfatı ve ef’ali ile âlem, vücuda gelip mevcut oldu. Zat, sıfat ve ef’al olmayınca bir şey vücuda gelmez. Ef’al, sıfat mazharıdır.

Elhamdülillâh: Hamd demek; Hakk Tealâ Hazretleri zatını sena etmektedir. Resulullah (S.A.V.) ; ( La uhsi senai aleyke ente kemâ isneyte aleyke nefsike ) buyurdu. Yani Hakk Teâlâ zatına lâyık olan tazimatı kimse hasredemez. Ancak bi-nihaye olan, zatına layık ve malumdur. Ol hamdülillâhtır.

Rabbil-âlemin: Yani zatıyla ve sıfatıyla ve ef’ali ile âlemini zuhura getirip ve her an imdat eden Rabbilâlemine hamd mahsustur. Âleminden murad mahlûkattır.

  1. Evvelâ Ruh-ı Muhammed (S.A.V.)’dir ki, ismi Bedi
  2. İkinci Ruh-ı İnsani, nefsi natıka, ismi Baîs mazharıdır.
  3. Üçüncü Tabiat, ismi Batın mazharıdır.
  4. Dördüncü Heyulâ, ismi Ahir mazharıdır.
  5. Beşinci Şekil, ismi Zahir mazharıdır.
  6. Altıncı Cismi Küll, ismi Hâkim mazharıdır.
  7. Yedinci Arş, ismi Muhit mazharıdır.
  8. Sekizinci Kürsi, ismi Şekûr mazharıdır.
  9. Dokuzuncu Felek-i Atlas ismi Gani mazharıdır.
  10. Onuncu Felek-i Menâzil, ismi Mukaddir mazharıdır.
  11. On birinci Felek-i Zuhal, ismi Rabb mazharıdır.
  12. On ikinci Felek-i Müşteri, ismi Âlim mazharıdır.
  13. On üçüncü Felek-i Merih, ismi Kahir mazharıdır.
  14. On dördüncü Felek-i Şems, ismi Nur mazharıdır.
  15. On beşinci Felek-i Zühre, ismi Musavvir mazharıdır.
  16. On altıncı Felek-i Utarit, ismi Muhsin mazharıdır.
  17. On yedinci Felek-i Kamer, ismi Mübin mazharıdır.
  18. On sekizinci Felek-i Esir, ismi Kâbız mazharıdır.
  19. On dokuzuncu Küre-i Hava, ismi Hayy mazharıdır.
  20. Yirminci Küre-i Mâ, ismi Muhyi mazharıdır.
  21. Yirmi birinci Küre-i Türab, ismi Muhit mazharıdır.
  22. Yirmi ikinci Maden, ismi Aziz mazharıdır.
  23. Yirmi üçüncü Nebat, ismi Rezzak mazharıdır.
  24. Yirmi dördüncü Hayvan ismi Mudil mazharıdır.
  25. Yirmi beşinci Cin, ismi Latif mazharıdır.
  26. Yirmi altıncı Melek, ismi Kaviyy mazharıdır.
  27. Yirmi yedinci İnsan, ismi Camii mazharıdır.
  28. Yirmi sekizinci Mertebe-i İnsan, Refiü’d-derecât mazharıdır.

Bu âlemlerin mürebbileri ve sahipleri Hakk Teâlâ Hazretleridir.

Errahmânirrahim: Yirmi sekiz âlemi icad eden Rahman ve imdat eden Rahim’dir.

Malikî yevmiddin: Yevm-i kıyamet maliki, Allah Teâlâ Hazretleridir. Yevm-i kıyamet demek, yevm-i Haşir ve neşirdir. Ol mevttir. Haberde varid olduğu üzere; ( iza mâtel abdü kamet kıyametühü ) yani kişi öldüğü vakit kıyameti kopar demektir.

Ölmek iki kısımdır. Biri Mevt-i İhtiyari, diğeri Mevt-i Izdırari’dir. Mevt-i Izdırari, her şey ölür ( küllü nefsi zaiğetülmevt ) (Enbiya, 21/35), her kişi mevti zevk eder. Ve Mevt-i İhtiyari, kâmiline mahsustur. ( Mutu kable ente mutu ) haberde varid oldu. Mevt-i İhtiyari fenafillâhtır. Ol taife-i Aliyelerin haşirleri ve neşirleri dünyada olur.

Mevt-i Izdırarileri, dâr-ı fenadan dâr-ı bekaya irtihalleridir. Ve bu taife mekân ile mukayyet olmadıkları gibi, kevn ile dahi mukayyet olmazlar. Kâmilinden olmayanların mevtleri ancak ızdıraridir. Ve anlar iki taifedir; Mümin-i tâki ve kâfir-i şaki. Mümin-i tâki, badel-mevt ruhu illiyin ile mukayyet olur. Kâfir-i şaki, siccin ile mukayyet olur.

Mümin-i tâki, tecelli-i cemalde olur. Kâfir-i şaki, tecelli-i celâlde olur ki, mevalidde tevfiki ve ahz eylediği sıfata göredir. Ruhları kimi hınzır ve kimi maymun ve kimi hayye ve akrep. Herkes kesb eylediği sıfat suretinde siccinde hapsolur.

Ve devri daim ile kail olanlar, “tenâsuh ve temâsuh ve tefâsuh ve terâsuh” olur deyu mezhepleri batıldır. Tenâsuh manası: ruh-ı insan nez oldukta yine beden-i insana hal olur demektir. Temâsuh; beden-i hayvana hal olur. Tefâsuh; nebata hal olur. Terâsuh; madene hal olur demektir.

Lâkin “nebata, madene hal olur ise, ilel-ebed kalır, devretmez. Hayvana ve insana hal olursa devreder” deyu, bu kavli diyen taife Devriye mezhebidir ki onlar, Yahudi ve Mason ve Protestan ve gayrileridir.

Ve bu mezhepçe tebdil-i meratib ve taayünat lâzım gelir. Zira Zeyd Amr olmaz ve Bekir Beşir olmaz.İnsan hayvan olmaz, nebat hayvan olmaz. Zira tâattul lazım gelir.

İyyake nağbüdü ve iyyâke nesta’în: Yani Ya Allah! Seninle sana ibadet ederiz. İbadetimiz, taleb-i cinân ve havf-ı nirân için varlığımız ile değildir.

İhdinassırâta’l-müstakim: Sırat-ı müstakim, kâmillerin sırat-ı müstakimidir ki Tevhid’dir. ( Kul hazihi sebiyliy ed-ü illallahi ) (Yusuf 12/108) fermanı ilâhî ile sabit oldu ki, mürşid daveti ile olur. Mürşid, şeriat ve tarikat ve hakikat haberdarı olmak lazım gelir.

Sırâtallezine en’amte aleyhim: Ol sırat-ı müstakim enbiya ve kâmilin sıratlarıdır ki, Tevhid-i Sırf’a kadar.

Gayr’l-mağdûbi aleyhim: Onlar Yahudilerdir ki, âlemi mevcut ve Hakk Tealâ Hazretleri’ni makul tutarlar.

Velâd-dâllîn: Onlar Nasârâlardır ki, halka Hakk diyenlerdir. Hazreti İsa ve gayrileri hakkında dedikleri gibi.

Vallahü âlemin ve sellallâhü aleyhi ve âlihi vesahbihi vesellim ecmain.

Bir cevap yazın